Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) zoekt, mede namens Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), een kwartiermaker die concrete voorstellen ontwikkelt voor een landelijk dekkend netwerk van sociaaljuridische hulp, waarbij de connectie wordt gemaakt met andere vormen van overheidsdienstverlening. Iedere burger met sociaaljuridische problemen moet toegang hebben tot adequate hulp.
Als kwartiermaker ontwikkel je concrete voorstellen voor de opbouw van een landelijk dekkend netwerk van sociaaljuridische dienstverlening. Je kijkt hierbij ook naar de mogelijkheden om te verbreden naar financiële dienstverlening. Je wordt de verbindende schakel die hiervoor actief in het land en op basis van de behoeften van inwoners in kaart brengt wat wenselijk is. Prioritair aandachtspunt zijn de regio’s waar het aanbod naar verwachting ontoereikend is. In deze regio’s is het van belang dat er op korte termijn sociaaljuridische en financiële hulp beschikbaar komt, die aansluit op de behoeften van burgers en die past bij de lokale of regionale toegang tot bredere voorzieningen. De aanpak en voorstellen komen vanuit een onafhankelijke rol tot stand. Wel hechten we er aan dat de kwartiermaker voortbouwt op de aanwezige kennis en inzichten in het werkveld en aansluit op initiatieven om de dienst-/hulpverlening aan burgers te versterken. De volgende vragen zijn relevant:
- Hoe kunnen we de 'witte vlekken' in het aanbod aan sociaaljuridische en financiële hulp aanpakken en wie is waarvoor verantwoordelijk?
- Wat is er nodig op landelijk, regionaal en lokaal niveau om een effectief netwerk op te zetten?
- Hoe moet de samenwerking tussen Rijk en gemeenten eruitzien om een sluitend netwerk te realiseren? Welke sturingsmechanismen zijn nodig?
- Hoe kunnen we de herkenbaarheid, vindbaarheid en dienstverlening van voorzieningen verbeteren?
- Welke extra informatie en kennis is nodig om te bepalen en te monitoren of het aanbod toereikend is?
Als kwartiermaker ben je verantwoordelijk voor 1) het ontwikkelen van duidelijke en uitvoerbare voorstellen voor een landelijk dekkend netwerk sociaaljuridische en financiële hulp, 2) een aanpak die de toegang verbetert, beginnend in regio’s waar dit ontoereikend is, 3) het leggen van bestuurlijke verbindingen en het organiseren van een proces dat betrokkenheid bestendigt en 4). een methodiek voor monitoring.
Uitgangspunten
- Voorstellen moeten een merkbare positieve impact gaan hebben voor mensen met sociaaljuridische problemen.
- Geen nieuwe loketten, maar benutten, verbinden en slimmer organiseren wat er is.
- Benutten van aanwezige kennis en inzichten.
- Streven naar oplossingen die passen binnen de huidige omvang aan budgetten vanuit het Rijk en gemeenten.
- Betrekken verschillende ministeries, gemeenten, uitvoeringsorganisaties en landelijke koepels om resultaten te boeken, een breed draagvlak te creëren en de opgave in samenhang te benaderen.
Positie en ondersteuning
De opdracht wordt verstrekt in samenwerking met de ministeries van BZK en SZW, waarbij JenV optreedt als gedelegeerd opdrachtgever. De kwartiermaker werkt onafhankelijk bepaalt zelf de werkwijze, met ondersteuning van een nog in te richten projectbureau en begeleidingscommissie.
Achtergrond
De vraag naar sociaaljuridische hulp is groot. De wereld van wetten, regels en instanties is complex, en niet iedereen kan hier zelf doorheen navigeren. Sociaaljuridische dienstverleners zetten zich in om het recht begrijpelijk en toegankelijk te maken, vooral voor degenen die minder zelfredzaam zijn. Een inventarisatie toonde in 2023 aan dat er veel versnippering is en dat het aanbod niet overal even gelijk beschikbaar is. Verschillende rapporten wijzen op tekorten in rechtshulp en de grote versnippering. Het programma stelselvernieuwing rechtsbijstand is de afgelopen jaren een beweging op gang gebracht om toegang tot rechtshulp te verbeteren en om het juridische en sociale domein beter op elkaar aan te sluiten. Ook op andere plekken binnen de Rijksoverheid zijn er verkenningen en beleidsinitiatieven gaande. Desondanks worden niet alle mensen bereikt of optimaal geholpen. Daarom is er een dringende oproep om de sociaaljuridische hulp te versterken en meer regie te nemen. In 2024 werd een motie aangenomen die de regering vraagt om voorstellen te doen voor een landelijk dekkend netwerk van sociaaljuridische dienstverlening.